Çanakkale Boğazı doğusunda arazi kullanım uygunluğunun yerleşme açısından analizi (The Analysis of the Land Use Suitability for Settlement at the East of Gallipoli)

Abstract

Turkish Abstract: Bu araştırma, Çanakkale Boğazı doğu kıyısında, yerleşim alanları başta olmak üzere toplam 1279 km2’ lik bir alanda, yerleşime uygunluk analizi gerçekleştirmeyi amaçlamıştır. Doğal çevre bileşenlerini dikkate alarak yerleşime uygunluğun analiz edilmesi ilkesine dayanan çalışmada Çok Ölçütlü Karar Analizlerinden (ÇÖKA) biri olan Analitik Hiyerarşi Süreci (AHS) yöntemi kullanılmıştır. AHS yöntemi ile elde edilen ağırlıkların Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ile entegrasyonu ise ağırlıklı doğrusal kombinasyon tekniği ile gerçekleştirilmiştir. Farklı aşamalarda elde edilen ve sentezlenen sonuçlara göre; araştırma alanının tümünde yerleşim açısından uygun alanların oranı %7.2 (91.8 km2), orta derecede uygun olan alanların oranı %12.7 (162.8 km2), az derecede uygun alanların oranı %2.9 (37.3 km2) ve yerleşime uygun olmayan alanların oranı ise %77.2 (987.1 km2) olarak belirlenmiştir. Analiz sonuçlarına dayanarak oluşturulan öneri haritasında; eğimin ve yükselti seviyesinin azaldığı, nitelikli orman alanlarının olduğu, tarımsal etkinliklerin sürdürüldüğü, içmekullanma suyu kaynaklarının etkilendiği ve tarımsal açıdan sulama alanlarına sahip kesimlerin yerleşim açısından uygun olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Mevcut yerleşimlerdeki ve ikinci konutlardaki mekansal büyümenin, büyük oranda kıyıya paralel uzanan ormanlık alanları ve tarım arazilerini tahrip ederek gerçekleştiği belirlenmiştir.

English Abstract: This work aimed the realization of land use suitability analysis for settlement at the east of Gallipoli Strait (Dardanelles) which is having the surface of 1279 km2. Analytic Hierarchy Process (AHP) method, one of the Multi Criteria Decision Making (MCDM) analyses, was used for land use suitability for settlement based on the natural environmental components. The integration to Geographical Information Systems (GIS) of weights obtained by AHP was done by linear combination technics. According to the obtained and synthesized results at different stages of the study, the percentages of suitable, half-suitable, less-suitable and non-suitable areas were determined as 7.2 % (91.8 km2), 12.7 % (162.8km2), 2.9 % (37.3 km2) and 77.2 % (987.1 km2) respectively. According to the recommendation map obtained from the results of analysis which is not including the present settlement areas, the less sloped and elevated areas, the qualified forest areas, the agricultural areas, the areas directly affect the drinkable and useful water sources and the irrigatable agricultural areas were determined as non-suitable for settlement. The spatial expansion of the present primary settlement and second homes areas is occurred as parallel to the sea-shore and this expansion mostly destructs the forest and agricultural areas located parallel to the sea-shore.

Note: Downloadable document is in Turkish.

Keywords: Yerleşime uygunluk analizi, Çok Ölçütlü Karar Analizi (ÇÖKA), Analitik Hiyerarşi Süreci, Suitability analysis for settlement, Multi Criteria Decision Making (MCDM), Analytic Hierarchy