SCS CN Yağış-Akış Modelinin CBS ve Uzaktan Algılama Yöntemleriyle Uygulanması: Havran Çayı Havzası Örneği (Balıkesir) (Application of SCS CN Rainfall-Runoff Modeling Using GIS and Remote Sensing: A Case Study of Havran River Basin (Balıkesir))

Abstract

Turkish Abstract: Hidrolojik çalışmalarda, yağmurlar, kar erimeleri ve kaynaklarla ortaya çıkan toplam akımların veya maksimum akımların bilinmesinin büyük önemi vardır. Günümüzde yüzeysel akış ve kaynaklarla beslenen akarsulara ait akım verileri akım gözlem istasyonlarından elde edilebilmektedir. Fakat bu veriler, gözlem istasyonlarına sahip olmayan havzalardaki akarsular için temin edilememektedir. Bu amaçla Uzaktan Algılama (UA) ve Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) teknolojileriyle yağış-akış çalışmaları gün geçtikçe artış göstermektedir. Çalışmada yağış-akış modeli olarak USDA (United States Department of Agriculture) tarafından geliştirilen SCS (Soil Conservation Service) Curve Number metodu kullanılmıştır. Bu metot için gerekli olan parametrelerden arazi kullanımı/örtüsü verisi Spot XS (2005) uydu görüntüsünden, hidrolojik toprak grupları (HTG) verisi sahaya ait 1:25000 ölçekli toprak verilerinden üretilmiş olup, veriler ILWIS 3.3 CBS yazılımında değerlendirilmiştir. Çalışmada kullanılan yağış verileri, Edremit ve Burhaniye meteoroloji istasyonlarının 1975-2003 yılları arası günlük yağış verilerinden temin edilmiştir. Sonuç olarak modelle elde edilen akım verileriyle yağış değerleri ve havzadaki tek akım ölçüm istasyonuna ait akım verileri karşılaştırılmış olup aralarındaki korelasyonlar yüksek çıkmıştır.

English Abstract: Determination of direct runoff and peak discharge which occur from rainfall, snowmelt and natural resources is very important in hydrological applications. To measure the discharge which feeds from surface runoff and natural resources, gauge stations have been used. Although to get the discharge data in river which it does not have gauge station on, is very difficult, Geographical Information Systems (GIS) and Remote Sensing arise as efficient tools in rainfall-runoff analysis to estimate direct runoff and peak discharge. Soil Conservation Service-Curve Number (SCS CN) method, which was developed by United States Department of Agriculture (USDA), is one of the methods in rainfall-runoff modeling. This method was applied to three sub basins in Havran River basin. Landuse/landcover, hydrological soil groups (HSG) and daily rainfall data which were produced Spot XS (2005) satellite image, digital soil data (1:25000) and the data of Edremit, Burhaniye meteorological stations between 1975 and 2003 respectively, have been used as input data in SCSCN method for runoff and peak discharge estimation. Finally, good correlation was found between rainfall and runoff volume for the ungauged sub basins and also peak discharge of the gauged and ungauged rivers were compared.

Note: Downloadable document is in Turkish.

Keywords: SCS CN, Yağış-Akış Modeli, Coğrafi Bilgi Sistemleri, Uzaktan Algılama, Havran, SCS CN, Rainfall-Runoff Modeling, Geographical Information Systems, Remote Sensing